Esperanto Nia
|
| Kompara tabelo de la gramatikoj: Esperanto kaj Ido |
|---|
|
a, b, c, ĉ, d, e, f, g, ĝ, h, ĥ, i, j, ĵ:, k, l, m, n,
o, p, r, s, ŝ, t, u, ŭ, v, z.
Ĝi estas sur la antaŭlasta silabo senescepte: paroli, parolas. La difina artikolo estas la senescepte. La substantivon karakterizas la finiĝo o senescepte: patro. En la multnombro, oni aldonas j al la o: patroj. La adjektivon karakterizas la finiĝo a,senescepte: bona. En la multnombro oni aldonas j al la a. bonaj. En akuzativo oni aldonas n: bonan, bonajn. La finiĝo de la derivitaj adverboj estas e: bone. Oni ricevas la akuzativon aldonante la konsonanton n al la nominativo ununombra aŭ multnombra: patron, patrojn, patrinojn. Oni uzas ĝin por montri la rektan komplementon, la lokon al kiu oni iras, la daton kaj daŭron de ago, la mezuron kaj koston.
Infinitivo;= -i.
is .... parolis...estinto
Ordona modo;
Pasiva formo:
(mi) estis amata
(mi) estos amata
(mi) estus amata
(mi) estu amata
La aliaj formoj de l' verboj estas samaj en ambaŭ lingvoj.
kiu, kio, kia, kies, kie, kiam, kiel, kial, kiom.
a, b, c, ch, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, qu, r, s, sh, t, u, v, w, x, y, z.
Ĝi estas sur la antaŭlasta silabo(parolas), escepte ĉe la 3 infinitivaj formoj de l' verbo, kie ĝi estas sur la lasta silabo: parolar, parolir, parolor.
La difina artikolo estas la por ambaŭ seksoj kaj nombroj, escepte kiam la multnombro povas esti montrita nur per l' adjektivo, en tiu okazo l' arti-kolo fariĝas le: le bona.
La substantivon karakterizas la finiĝo o en la ununombro. patro. En la multnombro la karakteriza finiĝo estas i, kiu anstataŭas la o: patri.
La adjektivon karakterizas la finiĝo a, senescepte: bona. La adjektivo restas nevariebla, escepte kiam estas necese pro la klareco montri la multnombron kaj kiam ne ĉeestas artikolo; En tiu okazo oni aldonas i al la a: bonai. Oni ankaŭ kelkafoje foriĝas la a: altri.
La finiĝo de la derivitaj adverboj estas e: bone.
Oni ricevas la akuzativon aldonante la konsonanton n al la nominativo ununombra aŭ multnombra: patron, patrin. Oni uzas ĝin nur por montri la rektan komplementon. La akuzativo estas fakultativa en seninversiaj frazoj, t. e. en frazoj kun la sekvanta ordo de l' vortoj: subjekto, verbo, objekto; oni do povas diri ni amas la patro aŭ la patron. En inversiaj frazoj (kiam la subjekto venas post la objekto) la akuzativo estas deviga: La patrin e patrinin ni amas.
Infinitivo; 3 finiĝoj:
ir ... parolir...estinto
Ordona modo;
Pasiva formo:
(me) esis amata
(me) esos amata
(me) esus amata
(me) esez amata
La aliaj formoj de l' verboj estas samaj en ambaŭ lingvoj.
qua, quo, qual-a, di qua; ube, kande, qual-e, pro quo, quant-a,
|